آی تی

این سیستم٬ متعلق به بچه های رشته آی تی (فناوری اطلاعات) دانشگاه پرند بوده و بخشی از وب سایت www.iTech.tk مي باشد...

شكاف ديجيتالى، چالشى است كه امروز دنياى مجازى با آن روبه رو شده است. شكاف ديجيتالى، فرآيند بى عدالتى حاكم بر سرزمين ديجيتالى ميان جامعه اطلاعاتى زنان و مردان است. اين گزارش به جنبه هاى شكل گيرى و رفع اين نابسامانى در دگرديسى جهانى شدن اطلاعاتى مى پردازد و در پايان، راه حل هايى براى رفع شكاف ديجيتالى در كشور ارائه مى كند.

از حدود چهار سال پيش كه شوراى عالى انقلاب فرهنگى در مصوبه‌اى وضعيت فيلترينگ اينترنت را مشخص كرد و تعيين مصاديق آن را به كميته‌اى سه‌نفره سپرد، وضعيت فيلترينگ در كشور دستخوش تحولات و تغييرات متفاوتى شده است.

اما آنچه مسئولين را به فكر اجرايى كردن «طرح بانك جامع فيلترينگ كشور» انداخت، ناهماهنگى‌هاى اين حوزه و اعتراضات فراوان -و در پاره‌اى مواقع به‌جا و صحيح- كاربران در مورد اعمال فيلترينگ ناقص و اشتباه بود. مهم‌ترين ويژگى طرح جديد، از بين بردن چند‌گانگى فيلترينگ براى خدمات ارائه شده توسط شركت‌هاى ارائه خدمات اينترنتى است.

طرح يكپارچه‌سازى فيلترينگ

روش ثابت فيلترينگ در مراكز اينترنتى، در همه جاى دنيا استفاده از بسته‌هاى سخت‌افزارى و نرم‌افزارى ويژه فيلترينگ است كه دسترسى به ترافيك غيرمجاز و مشاهده آدرس‌هاى ممنوعه را مسدود مى‌كند. اين مجموعه، براى تشخيص آدرس‌هاى غيرمجاز از مجاز، به يك ديتابيس(پايگاه داده) مراجعه مى‌كند. در ايران، تهيه مجموعه نرم‌افزارى و سخت‌افزارى فيلترينگ تاكنون به عهده شركت‌هاى ايرانى بوده است و از محصولات ساخت داخل استفاده مى‌شده است. در مورد پايگاه داده مورد استفاده براى فيلترينگ هم تاكنون آنچه اتفاق افتاده، استفاده از محصولات خارجى بوده است. در واقع براى تهيه و بروز نگهداشتن پايگاه داده مورد استفاده در فيلترينگ، نرم‌افزارهاى خاصى وجود دارد كه تا كنون از نمونه‌هاى خارجى و اغلب آمريكايى آنها از قبيل اسمارت فيلتر(smartfilter) و وب‌واشر(webwasher) استفاده مى‌شده است.

اگر رمان علمی تخیلی (عصر دیاموند )نوشته نیل استفنسون را خوانده باشید میدانید که دوست و همراه قهرمان داستان ، کتابی است با ویژگی های خاص و شگفت انگیز .این کتاب حرف می زند و کلمات و داستان ها تغییر می کنند . یک دهه بعد از انتشار این کتاب ، چیزی که در فیلم ها و داستان های علمی تخیلی وجود داشت به دنیای واقعی راه یافت .

" کاغذ الکترونیک " یک فناوری نمایشی است که نمایش رولی یا انعطاف پذیر را بر خلاف صفحه نمایش فعلی کامپیوتر ها امکان پذیر می سازد .و می توان در نور زیاد خورشید هم محتوای روی آن را مشاهده کرد و خواند .

البته هنوز با زمانیکه یک روزنامه الکترونیک به طور خود کار و بی سیم خودش را به روز کند ،فاصله بسیار داریم .

بعضی از شرکت ها در حال حاضر روی طرح نمایشگر های این چنینی کار میکنند .

"فیلیپس" تا پایان 2006 میلادی یک نمایشگر رولی را به تولید انبوه می رساند . از اولین محصئلاتی که از این فنائری برخوردارند ، می توان به ساعت "سیکو اسپون" اشاره کرد که نمایشگر کاغذ الکترونیک منحنی شکل دارد و سال آینده به بازار می آید

کاغذ الکترونیک در دهه 1970 در مرکز تحقیقات زیراکس توسط نیک شرایدون اختراع شد . او هنوز هم روی طرح های این چنینی مثل تولید علامت هایی با استفاده از کاغذ الکترونیک کار می کند .

فناوری در قلب کاغذ الکترونیک :

ذره های ریز سیاه و سفید که در کپسول هایی معلق اند و به اندازه قطر موی انسان اند . این ذره ها به شارژ های الکترونیکی واکنش می دهند . یک میدان منفی ذره های سیاه را که با بار منفی شارژ شده اند ، به سطح می راند ، جایی که آنها نقطه سیاه تولید میکنند و ذره های سفید مثبت بارگذاری شده نیز عمل عکس سیاه ها را انجام می دهند .

کاغذ الکترونیم بت ضخامت یک دهم میلی متر ، مانند ضخامت یک کاغذ عادی ، بسیار باریکتر از صفحه نمایش کریستا ل مایع (LCD ) است که در کامپیوتر ها و موبایل ها ی امروزی استفاده می شوند .

همچنین صد برابر کمتر برق مصرف می کند ، زیرا به نور پس زمینه نیاز ندارد و فقط برای تغییر تصویر و نگه داشتن آن به الکتریسیته نیازمند است .

همین طور مانند کاغذ معمولی نور را منعکس می کند و حتی در شرایط دشوار ، مثل تابش مستقیم نور خورشید نوشته قابل خواندن است .

 منبع : آسوشیتد پرس

عملگر ها نمادهايي هستند كه عملياتي را روي داده ها كه همون متغييرها،ثابت ها ،اعداد ، رشته ها و ... انجام ميدن كه به اين داده ها عملوند هم ميگن.خوب انواع مختلفي عملگر تو زبان ++c داريم كه عبارتند از :

1. عملگر هاي محاسباتي
2. عملگر هاي رابطه اي
3. عملگر هاي منطقي
4. عملگر هاي بيتي

عملگر هاي محاسباتي

اين عملگر ها كه در اغلب زبانهاي برنامه نويسي وجود دارند محاسباتي رو مثل جمع ، تفريق ، ضرب ،تقسيم و .. رو عملوند ها انجام ميدن كه ميتونين ليست كامل اين عملگر ها رو تو جدول زير ببينين

عملگر	توضيح	مثال
+	جمع	x+y , s+(f+g)
-	تفريق-علامت منفي	-x , s-(a+f) ,counti-1
*	ضرب	x*9 , y*z
/	تقسيم	9/z , g/t
%	باقيمانده ي  صحيح	9%5 = 4 , f%t
--	كاهش (كم كردن يك واحد)	x-- ,  --x
++	افزايش (اضافه كردن يك واحد)	++x ,  x++

تقريباً همه ي عملگر هاي بالا به جز افزايش و كاهش كاملاً واضخ هستن. عملگر افزايش رو مي تونيم اينجوري تعريف كنيم كه اين عملگر يك واحد به عملوندش اضافه مي كنه و نتيجه رو دوباره تو خود عملوند قرار ميده مثلا اگر مقدار اوليه ي متغيير CS ما 12.5 باشه بعد از  يكي از اجراي عبارت هاي ++cs يا cs++ مقدار متغيير cs  13.5 خواهد شد. البته كار اين دو نوع استفاده ي عملگر افزايش يا كاهش تو عبارات محاسباتي متفاوته.عبارت محاسباتي مجموعه اي از متغيير ها ثوابت و عملگر ها هست مثل  مثالهاي بالا . اگه عملوند كاهش يا افزايش در يك عبارت محاسباتي قبل از عملوند بياد اول اين عملگر عمل كرده و بعد نتيجه ي اون تو بقيه ي عبارت شركت مي كنه اما اگر  بعد از عملوند ظاهر بشه  مقدار فعلي عملوند تو محاسبه شركت ميمنه و بعد عملگر روي عملوند عمل مي كنه.

بعد از اينكه با عماگر ها و عبارتهاي محاسباتي آشنا شديم بايد ببينيم اگر چند تا عملگر تو يه عبارت بياد كدوم يكي اول اجرا ميشه و ترتيب اجراي عملگر ها چطوره؟ به ترتيب اجرا شدن عملگر ها تقدم عملگر ميگن كه به ترتيب زير هستش :

1. ++ و --
2.  - (علامت منفي)
3. * و  / و %
4. + و - (تفزق)

عملگر هايي كه تقدم  يكساني دارن نسبت به هم تقدم مكاني پيدا مي كنن يعني هر كدرم كه زودتر ظاهر بشه زودتر انجام ميشه(از سمت چپ) .

عملگر هاي رابطه اي

اگر عملگر هاي ما به صورتي باشن كه رابطه ي بين دو تا متغيير يا دو تا ثابت و يا يك ثابت و يك متغيير رومعلوم كنن اونوقت از نوع عملگر هاي رابطه اي هستن مثلاً نثل بزرگتري ،تساوي ،كوچكتري و ...

نتيجه ي اين نوع عملگر ها هميشه يك مقداره boolean هسن و فقط ميتونه درست يا نادرست باشه.عملگر هاي زابطه اي تو جدول زير نشون داده شدن :

عملگر هاي منطقي :

عملگر هاي منطقي عملگر هايي هستن كه روي عبارات منطقي عمل مي كنند كه داراي مقدار درستي =True = 1 و يا مقدار نادرستي =False = 0  هستن.در جدول زير ميتونين اين عملگر ها و نحوه ي كار اونا رو ببينين :

1- مقدمه :
از ابتدای دهه 1380 با اوج گرفتن مباحث مربوط به سیستمهای اطلاعاتی و فناوری اطلاعات در ایران، دانشگاههای کشور در صدد برآمدند تا دوره های مختلف تحصیلی را در این رشته ها برگزار نمایند. این خواسته با تصویب رشته مهندسی فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد و رشته مدیریت فناوری اطلاعات در دوره کارشناسی ارشد به تحقق پیوست. در این مقاله سعی بر آن خواهیم داشت تا با مراجعه به سرفصلهای یکی از این رشته ها و نگاهی به گذشت دو سال از شروع این رشته ها در ایران و همچنین اهداف فناوری اطلاعات در ایران بررسی کنیم که آیا این رشته ها با دروس خود و همچنین توانایی های دانشگاهی ما چه محصولاتی را پدید خواهند آورد؟ و آیا این محصولات مشکلات جامعه ما را حل خواهند نمود؟
2- فناوری اطلاعات چیست؟
Information Technology یک واژه نسبتاً جدید است و شاید جایگزین مناسب و خوبی نباشد که به زبان انگلیسی اضافه شده است. مترادف آن در فرانسه Informatique و در روسی Informatika می باشد.
برای بسیاری از مردم، فناوری اطلاعات مترادف با یک فناوری جدید است که از وسایل دارای ریز پردازنده استفاده می کند. مانند: ریزکامپیوترها، تجهیزات اتوماتیک، واژه پردازها و غیره . اما استفاده از دست ساخته های بشر برای گردآوری، تولید، ارتباطات، ثبت و ضبط، بازآرایی و استخراج اطلاعات به زمانی فراتر از زمان حاضر باز می گردد. برای حرفه ای ها، به معنای معرفی یک دوره جدید است. فناوری اطلاعات، اندیشه ای است برای آنکه اصول، رویه و واژگان کار با اطلاعات می تواند در یک الگوی سیستماتیک متحد رفتار کنند. بدبینان ممکن است بگویند که واژه فناوری اطلاعات فقط تلاش می کند که برخی از پیشرفتهای هدفمند تجاری الکترونیک و حرکات هدفمند سیاسی برای کنترل دستیابی به اطلاعات را ارزشمند سازد.
حقیقت پشت این رفتار هر چه باشد، برای آنکه فناوری اطلاعات بتواند به عنوان یک فناوری یعنی کاربرد یک علم کاربردی باشد، باید دانش شناخته شده ای از اطلاعات وجود داشته باشد. البته واژه علم اطلاعات بکار رفته و مورد استفاده قرار گرفته است و به شاخه ای از تقسیمات کتابداری با بازیابی اتوماتیک اسناد چاپی اطلاق شده است. اما با توجه به کلیه جوانب کار با اطلاعات، محدودیت های بسیار زیادی در این شاخه نوظهور از فناوری موجود است. بیان مناسب آن است که شخص باید به دانش فراوری سیستمهای الکترونیکی و علوم کامپیوتر چنان بنگرد که به تولیدات همگرای آنها صورت مشخصی بدهد.
در هر دو علم بدبینانی وجود دارند و این بدبینی هنگامی از بین خواهد رفت که علم اطلاعات به یک بلوغی برسد که بتوان آن را فناوری اطلاعات نامید. ما نباید برای این منظور در این مرحله فرمول دقیق و جامعی ارائه کنیم بلکه باید بیشتر تلاش شود که با مثالها توضیح داده شود و در بخشهای اصلی و اساسی شرح و بسط داده شود. مباحثی که بطور جاری، در زیر چتر فناوری اطلاعات قالب بندی می شوند.

3- رشته مهندسی فناوری اطلاعات:
در مقدمه سرفصل دروس رشته مهندسی فناوری اطلاعات چنین آمده است که :
" در اجرای اصول مختلف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نظر به حجم عظیم اطلاعات از طرفی و نقش بلا انکار آن در کیفیت مدیریت و اداره امور و همچنین نقش ابزاری تکنولوژی کامپیوتر در کیفیت جمع آوری و سازماندهی اطلاعات از طرفی و نقش امکانات در نشر و انتقال سریع آن، پس از بررسی و مطالعه مباحث فنون کامپیوتر و شبکه های اطلاعاتی و همچنین مدیریت، دوره کارشناسی فناوری اطلاعات تدوین می گردد."
همچنین در همان جزوه اهداف دوره، تربیت کارشناسانی ذکر شده است که در زمینه مطالعه، طراحی، ساخت، راه اندازی و نگهداری سیستمهای سخت افزاری و نرم افزاری، جمع آوری، سازمان دهی، طبقه بندی، استفاده و انتقال اطلاعات تبحر لازم را داشته باشند و نقش و توانایی آنها به شرح زیر خواهد بود:
1- مطالعه، بررسی و امکان سنجی سخت افزار، شبکه و نرم افزار مورد نیاز
2- جمع آوری، سازماندهی و طبقه بندی اطلاعات
3- ایجاد و نگهداری نرم افزارهای مورد نیاز مانند: پست فارسی، ابزار جستجوی اطلاعات فارسی، گفتگوی فارسی و ...
4- طراحی و پیاده سازی شبکه های محلی
5- مطالعه و بررسی ابزار مخابراتی مناسب برای انتقال اطلاعات
6- مطالعه و بررسی سیستمهای نرم افزاری مناسب برای سازماندهی و استفاده اطلاعات مانند: سیستمهای عامل، سیستمهای بانک اطلاعاتی و ...
7- مطالعه و شناسایی شیوه های جدید برای اطلاع رسانی

در ضرورت و اهمیت دوره نیز چنین آمده است :
1- حجم عظیم اطلاعات و عدم امکان جمع آوری ، سازماندهی، انتقال و استفاده آنها به شیوه های سنتی
2- نقش سرعت، دقت و صحت اطلاعات در مدیریت و عدم امکان تامین آنها بدون استفاده از تکنولوژی کامپیوتر و اینترنت.
3- نفوذ روزافزون تجهیزات کامپیوتری و مخابراتی در جوامع بشری و لزوم ارتباط آنها به منظور اطلاع رسانی سریع.
4- لزوم همگامی با جوامع بشری و استفاده از امکانات روز
در یک نگاه کلی به عناوین زیبای فوق و همچنین دروس طراحی شده برای دوره براحتی خواهیم فهمید که محصولات این دوره، اقیانوسهایی به عمق یک سانتی متر خواهند بود که حتی توانایی حداقل در بعضی موارد بالا را ندارند. تناقض فوق از آنجا ناشی می شود که طراحان رشته بر خلاف تعریف جهانی و استاندارد فناوری اطلاعات به عنوان یک اندیشه و باور، آن را ابزار اندیشیده و آنهم فقط یک ابزار بنام کامپیوتر.

جدا از دروس عمومی که طبق قوانین باید در تمامی رشته ها باشد، در دروس پایه این رشته: دروس ریاضی عمومی 1 و2_ معادلات دیفرانسیل _ آمار و احتمالات کاربردی _ کار گاه عمومی و فیزیک 1 و2 به چشم می خورد.
ما چه حد ریاضیات از دانشجویان این رشته انتظار داریم. دید سنتی به وجود دروس ریاضی عمومی در تمامی رشته های مهندسی بدون توجه به نیاز آن رشته به این دروس نشأت گرفته از تفکر دهه 1960 آمریکاست که ما را بر آن داشته است که در تدوین رشته های جدید در سال 2000 نیز همان تفکر را پیگیری کنیم. در سر فصلهای بسیاری از دانشگاههای دنیا می بینیم که در کل سه یا چهار سال تحصیل دوره کارشناسی ، یک یا دو درس با نام " ریاضی کاربرد در مهندسی فناوری اطلاعات" که شامل : توابع یک و چند متغیره، حد، مشتق، انتگرال، جبر خطی، منطق، گراف، درخت، آمار و احتمال و ... است دارد. به عقیده نگارنده چنین درس 4 یا 6 واحدی به مراتب کاربردی تر و مورد استفاده تر از 15 واحد از 5 درس ریاضی است که دانشجو را در سال اول به خود مشغول می دارد. یا در رشته مهندسی فناوری اطلاعات چه لزومی به ارائه درس فیزیک 1 که به مباحث مکانیک می پردازد وجود دارد و بدون ارتباط با درس فیزیک 2 که به مباحث الکتریسیته می پردازد و برای این رشته موردنیاز، پیش نیاز است. بدیهی است که این دروس نه چندان مورد نیاز باعث می شود که مانند تمامی رشته های مهندسی که طراحی آنها به اوایل دهه 1360 بر می گردد، دانشجویان به جای پرداختن به مباحث اصلی رشته خود به دنبال خواندن دروسی باشند که به آنها نیاز جدی در ادامه نخواهند داشت و از رشته و دانشگاه زده می شوند که خود جای بحث مفصل دیگری خواهد داشت. البته جای خوشبختی است که نسبت به درس مهندسی نرم افزار، درس ریاضی مهندسی حذف شده است.
در بخش دروس اصلی، 90% درس ها را دروس رشته مهندسی نرم افزار تشکیل می دهد با این تصور که کار اصلی فارغ التحصیلان با کامپیوتر است و این نشات گرفته از همان تفکر ابزاری به فناوری اطلاعات است نه اندیشه ای. به کامپیوتر به عنوان یک ابزار فناوری اطلاعات نگاه نشده بلکه به عنوان خود فناوری اطلاعات نگاه شده است. جالب آنست که در موضوعات درس مبانی کامپیوتر و برنامه سازی به تدریس زبان پاسکال اشاره شده است که سالهاست از رده خارج شده است. و جالبتر آنکه خود دانشگاههای طراح، در این درس زبان جاوا که یک زبان oop است و بسیار برای این رشته مفید است را تدریس می کنند. اگر بپذیریم نقش سخت افزار نیز در فناوری اطلاعات مهم است، از مجموع 61 واحد دروس اصلی رشته، فقط 15 واحد را دروس سخت افزاری تشکیل می دهند و در بین آنها درسی بنام مبانی الکترونیک دیجیتال دیده می شود که به عقیده اهل فن، مباحثی که در این درس گنجانیده شده است ( از مشخصات عملی مدارات دیجیتال تا cmos) حدود 12 واحد رشته مهندسی الکترونیک و 8 واحد رشته مهندسی نرم افزار است که طبیعتاً تدریس همه این مباحث در یک نیمسال اولاً امکان پذیر نیست ثانیاً در صورت تدریس این موارد به مانند نک زدن گنجشک خواهد بود و به همان مبحث اقیانوسی به عمق یک سانتی متر باز می گردیم.
در دروس اصلی به درس اصول و مبانی مدیریت و همچنین درس رفتار سازمانی برخورد می کنیم که باز شامل حدود 15 واحد رشته های مدیریت است ( سازمان_ منابع انسانی_ مالی_ بازاریابی_ رفتارسازمانی) که باز هم بدیهی است که استاد و دانشجو در این دروس، در کلاف سردر گمی گرفتار خواهند آمد که هر مبحث را آغاز و بدون پایان به مبحث دیگر خواهند پرداخت. جالب است در کلیه درس های این رشته به درسی مانند تجزیه و تحلیل سیستمهای اطلاعاتی یا سیستمهای اطلاعاتی مدیریت (MIS) که موضوعیت اصلی رشته می باشد بر نمی خوریم.دانشجو در این رشته یاد نمی گیرد که اگر در سیستمی می خواهد اندیشه فناوری اطلاعات را پیاده سازد باید آن را بشناسد و سپس دسترسی به اطلاعات را آسان سازد.
در دروس تخصصی رشته بدون آنکه دانشجو مفاهیم سیستمهای اطلاعاتی را بداند، یک راست به سراغ بحث کنترل پروژه فناوری اطلاعات رفته و بدون دانستن مفاهیم مدیریت استراتژیک یک راست به بحث مدیریت استراتژیک فناوری اطلاعات می پردازد که البته با مراجعه به مباحث و کتب مرجع معرفی شده ، متوجه می شویم که منظور استراتژیها در فناوری اطلاعات بوده که به مدیریت استراتیک تغییر نام داده است. در ذیل درسی بنام مهندسی فناوری اطلاعات 2 به بحث اخلاق کامپیوتری می پردازد که گرچه لازم است اما دانشجو با این نام درس و مباحث ذیل آن چه تعبیری خواهد داشت، بماند. در کل رشته از آشنایی دانشجویان با سیستم عامل XML ,UNIX,LINUX که احتیاج روزمره آنانست خبری نیست. گذشته از آنکه جای دروسی مانند e-Learning وGovernment e- و ... در این مباحث خالیست که البته درسی بدون سرفصل و مرجع به نام مباحث نو در فناوری اطلاعات صفحه سفیدی را در سرفصل به خود اختصاص داده است.

4- وضعیت دانشگاهها:
با نگاهی به دانشگاههای مجری رشته متوجه خواهیم شد که رشته معمولاً در دانشکده های کامپیوتر ارائه می گردد و دانشکده خاص یا حتی درون دانشکده، دپارتمان خاص خود را ندارد. و جدا از کمبودهای مکانی، این از آنجا ناشی می شود که به این تصور نرسیده ایم که رشته ترکیبی از کامپیوتر، مدیریت و اطلاع رسانی است و این رشته، یک رشته نیست.
گذشته از این، وضعیت اساتید در این رشته نیزجای بحث دارد. همانطور که اشاره شد، رشته فناوری اطلاعات میان رشته ای بوده و یک رشته خالص نیست. متاسفانه قبل از راه اندازی رشته، به این حقیقت که لازمست ما در این رشته، اساتیدی میان رشته ای داشته ای داشته باشیم توجهی نشده است. مثلاً در درس تجارت الکترونیک لازمست استادی داشته باشیم که اقتصاد بداند، بازاریابی بداند، کامپیوتر بداند، با پروتکل های اینترنت و امنیت آشنا باشد. حال در کل جامعه ایران چند نفر برای تدریس چنین درسی داریم؟ ما همیشه در طراحی رشته های میان رشته ای، ترکیب موضوعات را به دانشجو واگذاشته ایم. درس های متنوع از رشته های مختلف را طراحی کرده ایم و اساتیدی متبحر در هریک از رشته ها را به کلاس فرستاده ایم و از دانشجو خواسته ایم خودش مباحث را ترکیب کند و رشته اش را بدست آورد که این مطلب در رشته فناوری اطلاعات ما را به ترکستان خواهد برد. در طراحی دروس هم همین امر مشاهده می شود. درس های گسسته از سه رشته طراحی کرده ایم اما از دروس ترکیبی به ندرت استفاده کرده ایم، چون استاد ترکیبی نداریم . جالب آنست که بر حسب دانسته های استادمان درس طراحی کرده ایم نه بر حسب نیاز دانشجویمان. و با این طراحی انتظار هم نداریم تا دانشجویان ترکیبی هم داشته باشیم. دانشجویان از هر مطلب چیزی می دانند اما در حقیقت خاصیتی کاربردی ندارند چون ترکیبی درس نخوانده اند. بجای آنکه ابتدا تعدادی از اساتید را برای دوره های تخصصی ترکیبی مانند: تجارت الکترونیک_ آموزش الکترونیک و ... به خارج اعزام کرده و سپس رشته را راه اندازی کنیم، خیال خود را راحت کرده و دروس گسسته طراحی کرده ایم و در واقع صورت مساله را پاک کرده ایم.
متاسفانه در کشورمان همیشه برنامه ای را اجرا کرده ایم و سپس به دنبال نیازهای اجرایی آن گشته ایم. برای رشته ، استاد، کتاب، مقاله و ... تهیه نکرده ایم و رشته را راه اندازی کرده ایم.

در اواخر قرن بيستم، گسترش فناوري اطلاعات و ارتباطات به‌گونه‌اي بود كه در هر كجاي زندگي انسان، نمودي از آن پيدا مي‌شد و اكثر فعاليت‌هاي اجتماعي به نوعي به آن وابسته شده بود. بدون فناوري اطلاعات، حداقل در جوامع پيشرفته، زندگي دشوار و گاهي ناممكن به نظر مي‌رسيد؛ فناوري اطلاعات نياز اساسي جامعه بود.

مقدمه

در اواخر قرن بيستم، گسترش فناوري اطلاعات و ارتباطات به ‌گونه‌اي بود كه در هر كجاي زندگي انسان، اين روند به قرن بيست‌ويكم نيز منتقل شده و در نتيجه، "دنياي مجازي" آرام‌آرام رو به شكل‌گيري گذاشته است. دنيايي كه پديده فناوري اطلاعات و ارتباطات از همان ابتدا به دنبال تحقق آن بود. در اين جامعه نيز كه "فضاي سايبر" ناميده مي‌شود، مانند همه جوامع، تعاملات اجتماعي بر اصول خاصي استوار است.

ويژگي‌هاي فضاي سايبر

اساس و بنياد هر جامعه، چه كوچك و چه بزرگ، بر اصولي استوار است كه بدون آنها، شيرازه جامعه از هم گسيخته خواهد شد. مهم‌ترين اين اصول، نظم و قانون است. بر همين اساس، هر تعامل اجتماعي بايد ذاتاً با مفهوم جامعه سازگار باشد، در غير اينصورت جرم محسوب مي‌شود. جامعه مجازي نيز از اين قواعد مستثني نيست.

فضاي سايبر محيطي مجازي براي فعاليت‌هاي اجتماعي است. مهم‌ترين ويژگي اين فضا، استقلال از زمان و مكان است. به عنوان مثال، كلاس درس نمونه‌اي از يك فعاليت اجتماعي در محيط واقعي است. دانشجويان و استاد بايد به طور همزمان در اين مكان مشترك به تعامل علمي و آموزشي بپردازند. اما در فضاي سايبر، كلاس به صورت مجازي برگزار مي‌شود. دانشجويان از هر مكان نامشخصي به كلاس مي‌آيند. حتي ممكن است هر وقت كه فرصت داشته باشند، به يادگيري و مباحثه غيرمستقيم بپردازند؛ خواه روز باشد يا شب.  با شكل‌گيري فضاي سايبر، مرزها كم‌رنگ‌تر شده است و جهاني شدن در كليه امور اجتماعي به وضوح ديده مي‌شود. سرعت، ارزاني، بالا بودن كيفيت، نزديكي و در دسترس بودن، شفافيت و تنوع از ويژگي‌هاي فضاي سايبر است.

پليس سايبر

در فضاي سايبر، همانگونه كه فعاليت‌ها سريع‌تر و ارزان‌تر انجام مي‌شود، جرايم نيز پيچيده‌تر، سريع‌تر و كم‌هزينه‌تر است. به عنوان مثال در دنياي واقعي، محيط فيزيكي محدوديت‌ها و موانع بزرگي را براي مجرمان و تبهكاران ايجاد مي‌كند؛ اما در فضاي سايبر چنين موانع فيزيكي وجود ندارد.

به دليل ويژگي‌هاي خاص فضاي سايبر، اين فضا به قوانين كارآمد نياز دارد. از سوي ديگر، اجراي قانون نيازمند سيستمي است كه بر فعاليت‌هاي شبكه نظارت كند و به تعقيب و دستگيري مجرمان و امحاي امور مجرمانه در محيط سايبر بپردازد. به چنين سيستمي، "پليس سايبر" مي‌گوييم.

ويژگي‌هاي پليس سايبر

پليس سايبر بايد بتواند به رديابي، شناسايي و ايجاد محدوديت براي مجرمان در فضاي سايبر بپردازد. اين امر مستلزم داشتن وجاهت قانوني، حرفه‌اي بودن و تسلط بر فنون نفوذگري و همچنين، داشتن ابزارهاي پيشرفته عمليات در فضاي سايبر و در نهايت نيازمند همكاري است.

دامنه فعاليت پليس سايبر، متناسب با گستره فضاي سايبر، سرتاسر جهان است و احتمالاً در آينده، اين پليس زير نظر سازمان ملل يا كشورهاي غربي تشكيل خواهد شد. در صورتيكه فعاليت پليس‌هاي دنياي واقعي به يك منطقه جغرافيايي يعني يك كشور محدود است. پليس‌هاي دنياي واقعي اگرچه در سطح بين‌الملل با يكديگر ارتباط دارند و پليس بين‌الملل (Interpol) نيز وجود دارد، اما فعاليت‌هاي بين‌المللي آنها معمولاً تابع سياست‌ها و روابط كشورها است.

يكي از كارهايي كه پليس سايبر انجام مي‌دهد، محدود كردن دامنة فعاليت مجرمان در فضاي سايبر است. هم‌اكنون امكاني فراهم شده كه آدرس‌هاي اينترنتي كه از طريق آنها به فعاليت‌هاي خرابكارانه مثل ارسال ويروس، نفوذ غيرمجاز و ارسال پيغام‌هاي مزاحم مي‌پردازند، شناسايي و هرگونه فعاليت از طريق اين آدرس‌ها به شدت محدود شود. براي مثال، امروزه سرورهاي پست‌الكترونيك به صورت خودكار با پليس سايبر براي دريافت يا حذف پيغام‌هاي ورودي مشورت مي‌كنند.

تجربه ساير كشورها

پليس سايبر با اسامي مختلفي چون پليس شبكه ، پليس وب و غيره در كشورهاي مختلف شكل گرفته است و حتي برخي كشورها اين وظيفه را به ( CERTتيم واكنش سريع به مشكلات رايانه‌اي) واگذار كرده‌اند. از جمله كشورهاي پيشرو در ايجاد پليس سايبر مي‌توان به آمريكا،‌ فرانسه، چين، ژاپن، هند و كره اشاره كرد. كره تا قبل از سال 2000 فقط به جرايم رايانه‌اي اهميت مي‌داد، اما در اين سال، CTRC  را براي مقابله با جرايم سايبري ايجاد كرد.

هند نيز اولين ايستگاه پليس سايبر خود را در سال 2001 در بنگلور ايجاد كرد. پليس سايبر هند يا CCPS وظيفه دارد با جرايم فضاي سايبر از قبيل نفوذ غيرمجاز، خرابكاري اطلاعات و كلاهبرداري اينترنتي مقابله كند. ايجاد پليس سايبر در هند در شرايطي است كه اين كشور در سال 2000 قانوني را براي مقابله با جرايم رايانه‌اي تصويب كرده بود.

تجربه كشور ما

در كشور ما نيز چند سالي است كه اداره كل مبارزه با جرايم رايانه‌اي در معاونت آگاهي نيروي انتظامي ايجاد شده است. پرواضح است كه جرايم فضاي سايبر محدود به جرايم رايانه‌اي نيست و ابزارها، نيروي انساني و اختيارات خاص خود را مي‌طلبد. پليس سايبر قطعه‌اي از پازل گمشده توسعه فناوري اطلاعات در كشور است. با توجه به اين نكته كه نيروي انتظامي مسئول برقراري نظم در جامعه است،‌ اين ارگان مي‌تواند با در دست گرفتن ابتكار عمل و از دست ندادن فرصت‌ها، مسئوليت نظم و امنيت در اين حوزه بزرگ اجتماعي را نيز بر عهده بگيرد. البته بايد براي مقابله قانوني با جرايم فضاي سايبر، قوانين لازم و شايسته تدوين گردد.

راه‌كارهاي پيشنهادي

براي برقراري نظم و امنيت در محيط شبكه‌هاي رايانه‌اي، پليس سايبر يك ضرورت ملي است. ايجاد چنين نهادي به مراحل زير نياز دارد:

عناوين مجرمانه در فضاي سايبر ملي مشخص شود.

قانون جرايم فضاي سايبر و مجازات‌هاي متناسب، با در نظر گرفتن تأثير شبكه‌هاي اينترنتي در گسترش شايعات، اتهامات، خرابكاري‌ها و غيره تعيين شود. مسلماً مجازات جرم در محيط شبكه‌هاي رايانه‌اي به دليل گسترش آن، بايد بيشتر از فضاي خارج باشد.

1)     پليس ساير رسماً در نيروي انتظامي تأسيس شود.

2)     پليس سايبر براي مقابله با جرايم طبق اولويتي مشخص برنامه داشته باشد.

3)     پليس سايبر در مراكز استان‌ها و ساير نقاط كشور گسترش يابد.

4)     پليس سايبر بر مبارزه با تروريست‌ها و تهديدكنندگان خارجي و داخلي فضاي سايبر ملي تأكيد كند.

5)     پليس سايبر ملي همكاري با كشورهاي ديگر را آگاهانه و فعالانه آغاز كند.

جهت کاربردهای محلی نیز بتوان آنرا تغییر داد. پس از آن نیز بتوان آنرا، سلسله‌مراتبی، بطور "آزاد" تکثیر نمود. البته مفاهیم رسمی "نرم‌افزار آزاد" و "نرم‌افزار متن‌باز" جنبه‌های دیگری از کاربرد نرم‌افزار و توزیع آنرا در برمی‌گیرد که در درک تفاوتهای این نوع نرم‌افزار با انواع خصوصی و تجاری‌اش بسیار کمک می‌کند.

پیشگامان متن‌باز تعریفی از نرم‌افزار متن‌باز در 9 عبارت ارائه داده‌اند:

1)      نرم‌افزار باید بدون نیاز به حق امتیاز یا هرگونه پرداختی برای فروش، امکان توزیع به صورت آزاد را داشته باشد.

2)      کد منبع باید در دسترس باشد؛ اگر توزیع نرم‌افزار شامل کد منبع نیست، برنامه‌نویس باید بتواند نرم‌افزار را به‌راحتی پیدا كند، تا امکان تغییر آنرا داشته باشد. (برای مثال از یک صفحه‌ی وب، قابل download باشد)

3)      اعمال تغییرات و کارهای بعدی روی برنامه امکان‌پذیر باشد و این برنامه‌های جدید را باید بتوان تحت همان شرایط برنامه‌ی اولیه و نرم‌افزار اصلی تکثیر کرد.

4)      نگهداری تمامیت کد منبع اولیه، چه با نیاز به تغییر جهت توزیع به عنوان فایلهای وصله‌ای، و چه با نیاز به وجود نگارشهای متفاوت، ممكن باشد.

5)      هیچگونه تبعیض و تمایزی بین اشخاص و گروهها وجود نداشته باشد.

6)      هیچگونه تبعیض و تمایزی بین هر فعالیتی که در راستای نرم‌افزار انجام می‌گیرد، وجود نداشته باشد.

7)      اجازه‌نامه باید به هر کسی که یک کپی از برنامه را دریافت می‌کند، نیز اختصاص یابد؛ بدون اینکه آنها نیاز به توافق و هماهنگی با اجازه‌نامه‌ی دیگری داشته باشند.

8)      اجازه‌نامه نباید به محصول یا توزیع خاصی اختصاص داشته باشد.

9)      اجازه‌نامه، نباید به دیگر نرم‌افزارهایی که در طول پروژه‌ی مجوزگرفته‌ی جاری، توزیع و تکثیر شده‌اند، تعلق بگیرد.

OSI فهرستی از اجازه‌نامه‌های مصوب را در سایت http://www.opensource.org/license دارد. در سپتامبر سال 2003، OSI فهرست حدود 45 مجوز متن‌باز وFSF، 56 مجوز آزاد را منتشر کردند. اغلب اینها، مثلاً GNUGPL و GNU Library یا LGPL در هر دو لیست وجود داشتند. GPL/LGPL محبوب‌ترین اجازه‌نامه‌های نرم‌افزارهای متن‌باز/آزاد هستند.

مزایا و ریسکهای نرم‌افزارهای متن‌باز

نرم‌افزارهای آزاد از نظر کاربر مزایایی دارند. عدم وابستگی به فروشنده، امکان برطرف کردن اشکالات در محل، امکان افزودن امکانات جدید مورد نیاز کاربر، آزادی و نیز کسب درآمد از کار دیگران(!) از جمله‌ی این مزایا می‌باشند. از نظر تولید کننده نیز مزایای متعددی می‌توان برشمرد. از جمله اینکه برنامه در دسترس عده بیشتری قرار می‌گیرد، اشکالات برنامه سریعتر پیدا می‌شود، برنامه به سرعت بهتر و بهتر می‌شود، تولید کننده بهتر می‌تواند تواناییهای خود را نشان دهد؛ همچنین سایر آزادیهایی که به تولیدکنندگان این نرم‌افزارها داده می‌شود از جمله‌ی این مزایا می‌باشند.

استفاده مجدد از کد، زمان تولید و توسعه را کاهش می‌دهد و نتایجی قابل پیش‌بینی فراهم می‌آورد. با دسترسی به کد منبع، عمر سیستمهای متن‌باز و ارتقای آنها به طور نامتناهی قابل افزایش است. ویژگیهای کیفی و ریسکهایی که در پروژه‌های متن‌باز وجود دارد، به شرح زیر است:

·          قابلیت سفارشی کردن

·          قابلیت استفاده از نرم‌افزار/ اعتبار

·          قابلیتهای عملیاتی

·          توازن

·          انعطاف‌پذیری

·          عمر

·          کارایی

·          کیفیت سرویس و پشتیبانی

·          امنیت

·          سهولت مدیریت/ سطح دشواری

·          ریسک در تقسیم پروژه به بخشهای کوچکتر

·          قابلیت استفاده از برنامه‌های کاربردی

هزینه‌ها

در پروژه‌های متن‌باز هزینه‌ها در دو بخش هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم پخش می‌شوند. هزینه‌های مستقیم عبارتند از:

·          سخت‌افزار و نرم‌افزار

·       نرم‌افزار: قیمت خرید

                                     ارتقاء و دیگر عوامل اضافی

             پرداخت جهت گرفتن اجازه‌نامه

·       سخت‌افزار: قیمت خرید

                                     ارتقاء و دیگر عوامل اضافی

·          هزینه‌های پشتیبانی

·       داخلی: نصب و راه‌اندازی

             نگهداری

                                     رفع اشکالات

             ابزار پشتیبانی (کتاب، CD، ...)

·       خارجی: نصب و راه‌اندازی

             نگهداری

             رفع اشکالات

·          هزینه‌های کارمندان

·       مدیریت پروژه

·       تولید/ مهندسی سیستم‌ها

·       راهبری سیستم‌ها: مدیریت خرید

·       سایر مدیریتها

·       آموزش

هزینه‌های‌ غیرمستقیم عبارت است از:

·          هزینه‌های پشتیبانی

·       پشتیبانی کلی سیستم

·       آموزشهای اتفاقی

·       آموزشهای رسمی

·       تولید برنامه‌های کاربردی

تا بعد...

منبع: farsilinux.org

عصر توسعه به عقيده بسيارى از ۲۰ ژانويه ۱۹۴۹ آغاز شد، زمانى كه ترومن (رئيس جمهور آمريكا) در نطق آغاز كار خود براى اولين بار نيم كره جنوبى را «نواحى كمتر توسعه يافته» خواند.۱آن زمان نه ترومن نه ديگرانى كه تا دهه ۹۰ در مورد توسعه نظريه پردازى كردند گمان نمى كردند روزى ارتباطات و فناورى اطلاعات (ICT) به عنوان موتور محركه توسعه جوامع، سران همه اعضاى سازمان ملل متحد را به شمال آفريقا بكشاند تا راهى براى كاهش فاصله ميان فقرا و اغنياى اطلاعاتى، انتخاب رئيس براى مهمترين ابزار جامعه اطلاعاتى (اينترنت) و چگونگى اجراى اهداف جامعه آينده بيابند.همان طور كه هيچ كس گمان نمى كرد سران دنيا در عصر اطلاعات بارها و بارها سوگند ياد كنند كه دموكراسى، توسعه پايدار، آزادى هاى بنيادين، و حق توسعه را محترم مى شمارند. سران جهان هفته پيش در اجلاس جهانى جامعه اطلاعاتى (WSIS) مجموعه اى از اهداف آينده را تاييد كردند كه قرار است در ۱۰ سال آينده نتايج آن را به سازمان ملل متحد گزارش كنند. اگرچه در زمينه كمك مالى نهايت دست و دل بازى اغنياى اطلاعاتى بيش از شش ميليون دلار نشد و اداره اينترنت نيز از حاكميت ثروتمندترين ها خارج نشد، اما مردم دنيا رو به افق ۲۰۱۵ گام برمى دارند.

• فرصت ديجيتال، قلك توخالى
گزارش نهايى موسسه فرصت هاى ديجيتال نشان مى دهد كه رابطه مستقيم ميان سرانه توليد ناخالص ملى و ضريب نفوذ اينترنت وجود دارد. در كشورهاى با سرانه درآمد يك هزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت در حدود يك دهم درصد است. با افزايش سرانه توليد ناخالص ملى تا ده هزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت به سوى ده درصد حركت مى كند و با افزايش درآمد سرانه به سوى صدهزار دلار، ضريب نفوذ اينترنت به سمت ۱۰۰درصد ميل مى كند بنابراين شكاف ديجيتالى با عمق قابل تصور آن وجود دارد، اگرچه چهره اى به زشتى و عريانى فقر ناشى از گرسنگى و تشنگى ندارد. بنابراين بديهى است: «نياز به همبستگى ديجيتالى داريم كه مى تواند مبتنى بر منشورى ديجيتالى باشد و بر اساس آن اقتصادهايى كه در محور فناورى هاى اطلاعاتى و ارتباطى پيشرفت بيشترى دارند موظف به كمك به ضعيف ترها باشند.» (بخشى از سخنرانى عبدالله وادى رئيس جمهور سنگال) ملزم كردن ثروتمندان دنيا به كمك مالى براى ضعيف ترها در دور اول اجلاس ژنو صندوق كاهش شكاف ديجيتالى را به ارمغان آورد كه يك دستاورد عينى بود اما عزم نه چندان جزم «كشورهاى پولدار» اين صندوق را تا كنون به «قلكى توخالى» بدل كرده است. نامتوازن بودن توليد ناخالص ملى و توزيع آن در ميان گروه هاى اجتماعى مهم ترين دليل شكاف ديجيتالى است. درست است كه دو ميليارد نفر از جمعيت جهان هنوز به تلفن دست نزده اند در حالى كه ۴۰۰ ميليون نفر به طور ثابت به اينترنت دسترسى دارند. ده درصد از جمعيت جهان (۶۲۶ ميليون نفر) در كشورهاى جنوب صحراى آفريقا زندگى مى كنند در حالى كه فقط ۲/۰ درصد از خطوط تلفن جهان در اين منطقه فعال است. ضريب نفوذ تلفن ثابت در اين كشورها نسبت به كشورهاى با درآمد متوسط هنوز يك پنجم است. بنابراين كمك كشورهاى غنى به كشورهايى كه ضريب نفوذ ICT در آنها به طرز چشمگيرى پايين است، توجيه دارد اما مثل هميشه قائم به تصميم كسانى است كه در سمت اغنياى شكاف ديجيتالى ايستاده اند.
در سند اجرايى تونس نيز بار ديگر بر وجود صندوق شكاف ديجيتالى تاكيد شده و از كشورها درخواست شده كمك هاى داوطلبانه خود را براى تبديل شكاف ديجيتالى به فرصت ديجيتالى به اين صندوق اهدا كنند.

• ابزار آمريكايى ابزار جهانى
اينترنت در آمريكا متولد شد، رشد كرد و ادامه حيات داد تا روزى كه به بستر توسعه تبديل شد. هنوز هم فاصله فناورى ميان ايالات متحده آمريكا و ساير كشورهاى جهان در هيچ زمينه اى عميق تر از كامپيوتر و ارتباطات نيست. «در ژانويه ،۱۹۹۷ چند هفته قبل از آنكه بيل كلينتون اولين سخنرانى كنگره ايالات متحده آمريكا را به طور زنده و از طريق شبكه راديويى اينترنت ارائه دهد، رئيس جمهورى فرانسه ژاك شيراك كتابخانه ملى كشورش را افتتاح مى كرد و متحير به كامپيوتر و «موس» كه به او نشان مى دادند چشم مى دوخت.» ۲
هنوز هم نيمى از كاربران اينترنت دنيا در آمريكا زندگى مى كنند. اكنون نزديك به ۵۰ درصد از كاربران اينترنت در آمريكا و كانادا زندگى مى كنند، در حالى كه ۲۷ درصد در اروپا، ۲۳ درصد در آسيا، ۵/۳ درصد در آمريكاى لاتين و تنها ۵/۱ درصد از كاربران اينترنت در كشورهاى آفريقايى و خاورميانه زندگى مى كنند. در ايران ۵/۱ درصد از جمعيت كاربر اينترنت هستند، در حالى كه در آمريكا ۱۵/۵۰ درصد مردم در سال ۲۰۰۱ به عنوان كاربر اينترنت تعريف شده اند.
با اين حساب عجيب نيست كشورى كه مخترع اينترنت بوده و بيشترين كاربران را دارد، امروز رئيس اين شبكه جهانى باشد، اما به عقيده اكثر مردم دنيا اينترنت ديگر ابزارى آمريكايى نيست، بلكه ابزارى جهانى است كه بايد به صورت جهانى اداره شود. به همين دليل در آخرين گردهمايى جهانى درباره جامعه اطلاعاتى تقريباً يكصدا تاكيد شد كه اداره اينترنت بايد شفاف، دموكراتيك و فراگير باشد و اين كلمه آخر عزم مردم دنيا در مشاركت براى اداره اينترنت را مى ر ساند. براساس بند ۷۲ سند اجرايى تونس (Tunis Agenda) از دبيركل سازمان ملل متحد درخواست شده تا در نيمه دوم سال آينده فورم راهبرى اينترنت (IGF) را برگزار كند. اين فورم بنابر اصرار گروه همفكر (ايران، پاكستان، عربستان، برزيل، چين، هند، آفريقاى جنوبى، كوبا و ونزوئلا) و كشورهاى ساكت به تصويب رسيد.اين فورم تنها نقش مشورتى دارد و اجازه سياستگزارى در مديريت موسسه آيكان را ندارد. آيكان مسئوليت ثبت دامنه و آدرس دهى به تمام كاربران اينترنت در دنيا را برعهده دارد. مديريت ارشد در اين موسسه از سوى ايانا وابسته به وزارت بازرگانى آمريكا انجام مى شود. به عقيده برخى كارشناسان تشكيل فورم مشورتى راهگشاى اداره مشاركتى تر اينترنت در آينده خواهد بود، اما گروه بدبين نيز معتقد است بيانيه «پاتون رو بيرون بكشيد» به كرسى نشسته به طورى كه با تشكيل اين فورم مشورتى عملاً فرصت دخالت در مديريت آيكان از دست رفته است.

• پيگيرى اهداف
توافق هاى جهانى بر دستوركارهاى بين المللى تاكنون كم نبوده است. آخرين آنها اجلاس هزاره سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۰ بوده كه اهداف آن كاهش فقر، ارتقاى سطح آموزشى، بهبود استانداردهاى بهداشت، افزايش توانمندى و مشاركت شهروندان و جلوگيرى از كاهش منابع طبيعى بود، اما مهمترين تفاوت اجلاس جهانى جامعه اطلاعاتى تصويب سازوكارى براى پيگيرى اجرايى اهداف WSIS است. در سند اعلاميه اصول و برنامه عمل WSIS كه در ژنو تصويب شد به همراه دو سند اجرايى و سياسى تونس مجموعه اى است مورد توافق دنيا در ساختن جامعه اطلاعاتى آينده. راهكارى اجرايى و پيگيرى اهداف WSIS (ژنو ۲۰۰۳ و تونس ۲۰۰۵) در ماده ۸۳ سند اجرايى تونس مورد تاكيد قرار گرفته است.
بر اين اساس دو نهاد بين المللى از اين پس پيگيرى اجراى تعهدات wsis را در دو سطح دولت ها و مابين دولت ها برعهده خواهند داشت. كميته دانش و تكنولوژى براى توسعه (CSTD) كه يكى از زيرمجموعه هاى شوراى اقتصادى و اجتماعى سازمان ملل (ECO- SOC) است، وظيفه دارد گزارش سالانه اهداف wsis در مورد اقدامات بين دولت ها را از طريق اين شورا به دبيركل سازمان ملل ارائه كند. اولين گزارش اين گروه اواخر سال ۲۰۰۶ ارائه مى شود. روساى اجرايى سازمان ملل (CEB) هم مسئوليت دارند كه نحوه اجراى مصوبات wsis و تعهدات كشورها را پيگيرى كنند و به سازمان ملل گزارش بدهند. اولين گزارش اين گروه نيز در نيمه دوم سال ۲۰۰۶ ارائه مى شود.
سه آژانس سازمان ملل، يعنى اتحاديه بين المللى ارتباطات دوربرد (ITU)، سازمان آموزشى، علمى و فرهنگى سازمان ملل (UNESCO) و برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) نيز براى اجراى مصوبات wsis مسئوليت ويژه خواهند داشت. به اين ترتيب با تصويب دو سند سياسى و اجرايى در اجلاس تونس و بيانيه اصول و برنامه عمل اجلاس ژنو جامعه اطلاعاتى مجموعه اى از اهداف و راهكارها را براى دستيابى به دنيايى مردم محور، توسعه مدار و فراگير در اختيار دارد كه قرار است تا سال ۲۰۱۵ به بسيارى از اهداف مبتنى بر فناورى ارتباطات و اطلاعات (ICT) دست يابد.

• نگاه از بيرون به WSIS
گردهم آمدن نمايندگان كشورهاى دنيا براى دومين بار در تونس طى سه سال به خودى خود اهميت دستور كار را نشان مى دهد و دستيابى به اجماع در تمام موارد حتى مواردى كه در آينده هم ادامه مى يابد نيز نشانه درك در مجموع نزديك به واقعيت سران دنيا است. در اين بستر جهانى، نتيجه اجماع در مورد مفهوم جامعه اطلاعاتى گذشته از الزامات فنى در به كارگيرى ICT، جامعه اى مردم محور،  توسعه مدار و فراگير است كه در هر سه مفهوم تاكيد تلويحى بر دموكراسى وجود دارد.
تعبير دبيركل سازمان ملل متحد از جامعه اطلاعاتى «جامعه اى است كه در آن ظرفيت هاى انسانى و دموكراسى با دسترسى به ابزارها و فناورى هاى مورد نياز گسترش يابد و در كنار آن آموزش براى كاربرد اين فناورى ها مورد توجه قرار گيرد.»به عقيده كوفى عنان مانع اصلى در راه دستيابى به جامعه اطلاعاتى مورد توافق مردم دنيا بيشتر سياسى است تا اقتصادى چون هزينه برقرارى اتصال به كامپيوتر، تلفن همراه و ICT را مى توان تامين كرد. نماينده مردم دنيا در سازمان ملل متحد مى گويد وقت آن رسيده كه از صحبت درباره شكاف ديجيتالى به راه حل اجرايى درباره آن بپردازيم چون ما مشكلات را مى شناسيم و بايد به گسترش و پرورش فرصت هاى ديجيتالى مشغول شويم.عنان وابستگى جامعه جديد به اينترنت را در نظر دارد: «اينترنت، نتيجه يك همكارى بى بديل و عظيم جهانى است. اگر مى خواهيم مزايا و فوايد اينترنت در سراسر جهان گسترده شود، بايد همين روح همكارى و مشاركت را ميان دولت ها،  بخش خصوصى، جامعه مدنى و سازمان هاى بين المللى رواج بدهيم.
و البته خون حيات بخش جامعه اطلاعات «آزادى» است. اين آزادى است كه به مردم امكان بهره گيرى از دانش را در هر كجا فراهم مى سازد، روزنامه نگاران را در انجام وظايف اساسى شان يارى مى دهد و به شهروندان كمك مى كند كه دولت هاى خود را پاسخگو نگه دارند. بدون فضاى باز،  بدون حق جست وجو، دريافت و افشاى اطلاعات و ايده ها از طريق هر نوع رسانه و بدون توجه به رمزها، انقلاب اطلاعات از حركت خواهد ايستاد و چنين جامعه اطلاعاتى كه به ايجاد آن اميد بسته ايم، زنده نخواهد ماند.»
او بار ديگر در آخرين گردهمايى ملل درباره جامعه اطلاعاتى تاكيد مى كند كه سازمان ملل متحد قصد كنترل اينترنت را ندارد اما مى خواهد مطمئن شود كه اينترنت امن و حق همه مردم دنيا باشد و به جاى سياستمداران به دست موسسات فنى اداره شود.دبيركل اتحاديه بين المللى ارتباطات دوربرد (ITU) هم اگرچه به عنوان نهادى در زير چتر سازمان ملل متحد، همصدا با كوفى  عنان است اما بحث و گفت وگو درباره چگونگى حاكميت اينترنت را «بندباز» و ادامه دار اجلاس مى داند. او راهكار كارا براى كاهش شكاف ديجيتالى را ايجاد نهاد قانونى موثر براى اطمينان از اجراى كامل بازار رقابتى مى داند. محيط رقابتى طراحى شده براى جذب سرمايه و اطمينان از تامين نيازهاى مشتريان ضرورى است. توجه به دسترسى جهانى به عنوان يك فرصت، يك فرصت تجارى، شايد موثرترين راهكار براى كمك مالى به توسعه ICT در آفريقا است.در بستر جهانى اگرچه وفاقى چشمگير با مواضع ايران در مورد حاكميت اينترنت و مفهوم جامعه اطلاعاتى وجود دارد اما يك نقطه سياه همواره ايران را در جايگاه مشكوك اگر نه متهم قرار مى دهد:  «به رسميت شناختن حق دسترسى آزادانه به اطلاعات.»

• نگاه از درون به WSIS
شايد فعاليت پيگيرانه گروه مذاكرات ايران (وزارت خارجه، شوراى عالى اطلاع رسانى و دانشگاه) در چانه زنى هاى بين المللى جامعه اطلاعاتى بود كه موجب شد سالن اصلى اجلاس حتى در سومين روز هنگام سخنرانى وزير ارتباطات ايران سراپا گوش باشد. همه منتظر بودند نظر عضو ارشد گروهى كه در تدوين نهايى سند راهبرى اينترنت دخيل بوده، را بدانند. «ما بر اين باوريم كه تعاملات گسترده و تبادلات فرهنگى ميان ملل به افزايش آگاهى ها و درك بهتر از برابرى واقعى حقوق بشر و آزادى بيان خواهد انجاميد. كشورهاى مدعى حقوق بشر و آزادى بيان بى پروا و به صورت غيرقانونى از پخش صدا و تصوير ملل مظلوم جلوگيرى مى كنند. در حالى كه دست طرفداران خود را براى انتشار هرگونه دروغ باز مى گذرانند.» محمد سليمانى در حاشيه اجلاس به خبرنگاران ايرانى نيز مى گويد: «دستاورد ما در حاكميت اينترنت خوب بوده و با چند حركت ديگر مى توانيم اينترنت را از حاكميت آمريكا خارج كنيم.»
او البته بر فرآيند طولانى مشاركتى شدن مديريت در اينترنت آگاه شده: «حداقل پروسه براى اصلاح شيوه مديريت اينترنت ۱۰سال است.»
درست همزمان با برگزارى اجلاس WSIS در تونس و بحث هاى داغ حاكميت اينترنت ايسنا خبرى را مخابره كرد كه بر مبناى آن شركت آمريكايى ICهاست تمامى سرورهاى يك شركت ايرانى را مسدود كرد، اين خبر همزمان به دست وزير نرسيد، اما عكس العمل معاون فناورى وزارت اطلاعات را برانگيخت: «سرويس دهندگان خارجى در حالى براى هاست كردن سايت ها از ما پول مى گيرند كه اگر در شرايطى منافع خود را در خطر ببينند، نسبت به انجام چنين اعمالى اقدام مى كنند.»عبدالمجيد رياضى با اشاره به صحبت هاى وزير ارتباطات در اجلاس تونس مبنى بر اينكه بحث هاى حقوقى در مواردى كه رقابت هاى سخت سياسى، اقتصادى پيش آيد، از بين مى رود، به ايسنا مى گويد: «در حال حاضر در دنيا رقابت فرهنگى وجود دارد و از آنجا كه فرهنگ اصيل اسلامى با فرهنگ مورد نظر غرب همخوانى ندارد و در صورت ادامه يافتن اين رقابت قطعاً فرهنگ اصيل اسلامى تفوق خواهد يافت، بنابراين آنها نگران بوده و نسبت به مسدود كردن سايت ها اقدام مى كنند.»او معتقد است: «بحث سانسور در مسائل اقتصادى نيز به همين شكل است. به طورى كه تنها سايت هاى اسلامى و فرهنگى بسته نشده و سايت هاى تجارى و اقتصادى هم خيلى راحت مسدود شده اند. اين بحث در حاكميت اينترنت هم به همين صورت است، تمام هستى كشورها در مسائل مختلف بر روى شبكه جهانى قرار مى گيرد، در حالى كه حاكميت آن در دست يك كشور متمركز شده است.»
به همين دليل پيشنهاد رياضى ايجاد ديتا سنتر يا مراكز داده داخلى است. چون اطلاعاتى كه از كشور خارج مى شود، بسيار ذى قيمت است. به طورى كه شايد كشورها براى به دست آوردن چنين مجموعه اى از اطلاعات بايد سال ها تلاش مى كردند.
شايد اطلاعات مذكور محرمانه نباشند، اما حجم عظيمى از اطلاعات به روز و دقيق، امكان سوءاستفاده خواهد داشت و در نتيجه از نظر امنيتى همچنين از بعد اقتصادى هزينه هايى براى ما دارد.
در همين حال عضو ارشد گروه مذاكرات ايران ICT را بستر توسعه مى خواند. نصرالله جهانگرد در حالى كه رئيس جمهورى اخيراً تاكيد كرده كه بايد براى وب سايت هاى اينترنتى چاره اى انديشيد، مى گويد: «اينترنت به «پلت فورم» توسعه تبديل شده است.» او به درستى اشاره مى كند كه برنامه چهارم توسعه ايران دانايى محور است. براساس برنامه چهارم توسعه بايد ۲۶هزار ميليارد تومان در بخش مخابرات و ICT هزينه شود تا ضريب نفوذ اينترنت به ۳۵درصد و تلفن همراه به ۵۰درصد برسد.

بحث حاکميت بر اينترنت قطعا برجسته ترين موردى بوده است که حاکمان و مسئولين کشور ايران در اين اجلاس و همچنين اجلاس ژنو دنبال کرده اند.طبيعى و منطقى است که دولتمردان به فکر حفظ منافع و اعمال سياستهايى براى جلوگيرى از تضييع حقوق کشور خود باشند.اما اگرچه بحث حاکميت بر اينترنت يک بحث داغ و دنباله دار است اما به دلايلى که در ادامه به آن اشاره خواهد شد نياز اصلى کشور ما نيست و در حقيقت انتظار شهروندان ايرانى از دولتمردان خود تلاش و تسهيل روند براى رسيدن جامعه ايران به يک جامعه اطلاعاتى دانست.

ايالات متحده مهد اينترنت است و بى ترديد بسترهاى علمى و اقتصادى و همچنين پويايى صنايع اين کشور مهمترين عامل رشد و پا گرفتن اينترنت بوده است.با وجوديکه که مرکز گريزى و عدم نياز به نقطه حاکم يکى از مهمترين ويژگيهاى در نظر گرفته شده براى اينترنت است اما در عمل با وجود مهمترين بسترهاى سخت افزارى و همچنين تصميم گيرى در مورد اين شبکه در آمريکا اين کشور به نوعى به مرکز اين شبکه و يا حاکم آن تبديل شده است.بسيارى از آنچه که در امروز ما از اينترنت مى شناسيم، اطلاعاتى که ميخوانيم و يا ابزارهايى که استفاده مى کنيم در کشور آمريکا شکل گرفته و يا مديريت يا ميزبانى ميشود.وقتى از موتورهاى جستجوى معروف استفاده ميکنيم و يا ايميلهاى ياهو يا هات ميل خود را چک ميکنيم و يا وقتى براى خواندن اخبار به بسيارى از سايتهاى خبرى سر ميزنيم از خدمات شرکتهاى آمريکايى استفاده ميکنيم اما اين مسئله تنها به اين دليل است که شرکتهاى خصوصى آمريکايى بسيار فعال تر از ديگر رقباى حتى اروپايى خود هستند .

پهناى باند بالا، سرعت و ارزانى دسترسى به اينترنت، خدمات حرفه اى شرکتهاى آمريکايى همگى از دلايلى است که حتى برخى اروپايى ها را نيز راغب به استفاده از خدمات شرکتهاى آمريکا ميکند.اما موردى که عامل نگرانى ديگر کشورها مى باشد وجود و تابعيت مراکز تصميم گيرى براى بخشى از اينترنت در امريکا و در نتيجه تابعيت از سياستهاى آمريکا است. مهمترين اين سازمانها "ايکان" به عنوان ارگان ناظر بر دامنه ها و اسم سايتها است.به زبان ساده تمامى مديريت و پشتيبانى دامينهاى (com, net, org ,...) توسط اين سازمان انجام ميشود که البته بخشى از کار توسط اين سازمان به شرکتهاى خصوصى مانند verisign واگذار شده است.حتى دامنه هاى کشورها نيز مانند دامنه دات آى ار (IR.) نيز توسط اين سازمان به کشور ايران اختصاص داده شده است.

اين مورد اگرچه مى تواند نگران کننده باشد اما در واقع رفتار اين سازمان تاکنون مثبت و مستقل ارزيابى ميشود و براى نمونه با وجود مشکلات سياسى تهران و واشنگتن پسوند دامنه هاى خاص ايران بدون مشکل و کارشکنى خاصى در اختيار نمايندگان دولت ايران قرار گرفته است و اکنون اين دامنه هاى (.IR) توسط ايران پشتيانى و تا حدود زيادى تابع قوانين اين کشور است. البته مشکلاتى نيز وجود دارد مثلا شرکتهاى ايرانى نمى توانند به عنوان نماينده اصلى و ثبت کننده دامينهاى اصلى اينترنت (دات کام و نت) کانديد شوند هرچند که معمولا شرايطى مالى، تکنيکى و حتى پشتوانه هاى بيمه و بانکى که پيش شرط پذيرش نمايندگى در اين سطوح است حتى در اينده نزديک نيز براى شرکتهاى ايرانى قابل تصور نيست.

در جمع بندى نکات بالا ميتوان گفت که اگرچه بخشى از تصميم گيريها در آمريکا صورت مى گيرد اما با توجه سطح تکنيکى و اقتصادى ايران و همچنين رفتار معقولانه نهادهاى تصميم گيرى و احتمالا در آينده تابعيت آنها از قوانين تجارت جهانى خطر چندانى از اين جهت ما را تهديد نميکند.

اما اجازه دهيد نگاهى به کشور خويش کنيم.جايى که اينترنت در آن زودتر از بسيارى از کشورهاى منطقه وارد شد و حتى پيشرفت و نفوذ آن در بين شهروندان آن از پيشرفت خوبى برخوردار است اما اين پيشرفت و به خصوص در مقايسه با کشورهاى فعال منطقه چندان انتظارات را برآورده نمى کند.وقت خوبى است که اشاره اى داشته باشيم به انتظارات شهروندان و متخصصان از دولتمردان و حاکمان ايران چرا که هدف اصلى دولتمردان ايران مى‌بايست تسهيل و تسريع در روند تبديل جامعه ايران به جامعه اى اطلاعاتى باشد.

اينترنت پرسرعت و ارزان تر

بيش از يک سال است که مسئولين وعده نصف شدن هزينه دسترسى کاربران به اينترنت را به زودى داده اند و حتى براى آن زمان نيز تعيين کرده اند/ وعدهايى که تاکنون تحقق نيافته است.از هزينه استفاده از اينترنت تا حدودى آن هم تنها به دليل رقابت شرکتهاى سرويس دهنده کاسته شده است که آن نيز به دليل محدوديت در واگذارى مجوز ICP و يا در مواردى حتى تعيين سقف براى حداقل قيمت (مانند ساعتى سيصد تومان براى دسترسى هوشمند کاربران به اينترنت) عملا توسط دولت کنترل مى شوند.حتى با افزايش هزينه ارتباطات تلفنى، کاربران اينترنت علاوه بر هزينه خدمات اتصال به اينترنت مبلغ قابل توجه اى (در مواردى برابر درآمد خود شرکت سرويس دهنده) به مخابرات پرداخت ميکنند.همچنين هنوز در پايتخت و در بسيارى مراکز مخابراتى امکان استفاده از ADSL وجود ندارند و عملا بخش عمده اى از کاربران ايرانى دسترسى به اينترنت پر سرعت و يا حتى با کيفيت مناسب را ندارند.

قيمت بالا براى پهناى باند و اينترنت پر سرعت که توسط شرکتهاى دولتى ارائه ميشود نيز عامل ديگر در گرانى دسترسى به اينترنت است.دسترسى ارزان و با قيمت مناسب براى عموم شهروندان ايرانى اولين گام و لازمه تبديل شدن به يک جامعه اطلاعاتى است.

 بانکدارى الکترونيک

پس از چند سال از ورود اينترنت به کشور ما هنوز در ارائه خدمات نوين بانکدارى در محيط الکترونيک و اينترنت مشکل و نواقص زيادى داريم.به جز يک بانک خصوصى در عمل اکثر بانکهاى مهم کشور با وجود صرف هزينه زياد براى سايتهاى خود هنوز خدمات قابل توجهى براى انتقال پول در بستر اينترنت براى مشتريان خويش فراهم نکرده‌اند و ديگر خدمات آنها نيز يا ناچيز و يا داراى پيچيدگى زيادى است.بايستى بپذيريم که تا هنگاميکه ابزار و فرهنگ پرداخت آنلاين فراهم نشود استفاده از اينترنت بيشتر در جنبه هاى اطلاع رسانى و تفريحى محدود خواهد بودو از توجه تاجران و سرمايه گذارى کلان در اينترنت ايران و وب فارسى بى بهره خواهيم بود.

بستر حقوقى و قضائى

اينترنت نياز به سرمايه و سرمايه گذارى نياز به امنيت دارد.حتى براى بسيارى از افراد و حتى فعالان فن آورى اطلاعات در کشور مشخص نيست که فعاليت تجارى در اينترنت و تخلفات در اين حوزه تا چه ميزان تحت پوشش سيستم انتظامى و قضائى در کشور است.کلاهبرداران و هکرها و کسانى که نحوى به اطلاعات کاربران بدون اجازه آنها دسترسى و از آن سوء استفاده ميکنند تا چه حد توسط سيستم انتظامى کشور قابل پيگيرى هستند و چه مجازاتى از نظر حقوقى براى آنها در نظر گرفته شده است؟تا چه اندازه ميتوان به امضاء ديجيتال و سندهاى الکترونيک دريافت و يا پرداخت الکترونيکى اعتماد داشت و تا چه حد در قوانين کشور به رسميت شناخته شده اند؟

فرهنگ و آموزش

آمارها نشان ميدهند جوانان و نوجوانان درصد زيادى از کاربران را تشکيل ميدهند اين اگرچه براى کشور ما نويد دهنده آينده خوبى است اما اينترنت زمانى جدى گرفته و زمانى جامعه اينترنتى حاصل خواهد شد که تاجران،کارمندان،پدران و مادران نيز اينترنت را شناخته به عنوان يک ابزار متعارف آنرا پذيرفته و بکار گيرند. درعين حال با توجه به نواقصى که در استفاده از اينترنت در نسل جوان وجود دارد لازم است که رويکردى مناسب و کاملى براى شناخت سطوح مختلف جامعه از اينترنت و وب در نظر گرفته شود.رسانه هايى مانند صدا و سيما ميتوانند نقش محورى در اين مورد داشته باشند که متاسفانه تاکنون با بى مهرى نسبت به اين قضيه برخورد کرده اند.

برنامه ريزى درست و قابل اطمينان

ميتوان با اطمينان گفت بسيارى از مسائل تلخى که در صنعت فن آورى اطلاعات و جامعه کاربران اينترنت شاهد آن بوده ايم به دليل تغييرات ناگهانى در نگاه مديران بخش دولتى، تصويب قوانين ناکارآمد و يا حداقل اجراى نادرست آنها بوده است. مواردى مانند ورشکست شدن بسيارى از شرکتهاى سرويس دهنده اينترنت، انحصار ارائه برخى خدمات به چند شرکت خصوصى و نيمه دولتى و حتى مشکلات فيلترينگ و برخوردهاى سليقه اى با آن مواردى است که نگاه عجولانه و تصويب و اجراى برخى قوانين بدون در نظر گرفتن منافع بخش خصوصى ، صنعت فن آورى اطلاعات و منافع بلند مدت جامعه در آن نقش داشته است.بپذيريم که کار سختى است که در کشورى سرمايه گذارى کنيم که هنوز معلوم نيست اينترنت آن قرار است خصوصى باشد يا دولتى و يا اينکه معلوم نيست وب سايتى فردا به دلايل سليقه اى و يا به اشتباه فيلتر شود و يا در حاليکه که قوانين دامنه IR. هنوز در وضعيت روشن و ثابتى قرار نگرفته است قانونى براى ملتزم کردن فروشگاه هاى اينترنتى به استفاده از دامنه IR. تصويب ميشود و اين در حاليست که اکثر فروشگاه هاى اينترنتى که حتى آنهايى که از حمايتهاى بخش دولتى استفاده ميکنند در دامنه هاى COM قرار دارند.به موارد متعددى ميتوان در چند سال اخير اشاره داشت که قوانين ناکارآمد و تغيير ديدگاه هاى مسئولين باعث خسارت بخش خصوصى و در نهايت کاربران شده است.رسيدن به جامعه اطلاعاتى بدون برنامه ريزى دقيق و شفاف و ثبات قدم مسئولين دشوار خواهد بود.

اميد است که دولتمردان ايران بيش از آنکه مباحثى مانند حاکميت بر اينترنت را پيگرى مى کنند در جهت نزديک کردن جامعه ايران به يک حامعه اطلاعاتى و پويا تلاش کنند.

تابعد...

منبع: ITIRAN

این مقاله به نقل از دکتر محمد رضا گنجی می باشد :

("دو سال و چند ماه قبل اولین روزهایی بود که حامد کرزای رئیس جمهور موقت افغانستان شد و به همراه نیروهای ائتلاف وارد افغانستان شد . یادم میاد یکی از دوستان به فرصت های سرمایه گذاری در آنجا اشاره کرد و معتقد بود تا دیر نشده باید به افغانستان رفت و کار را شروع کرد.البته من این کار را نکردم ! ولی دو سال بعد یعنی چند ماه قبل تصمیم گرفتم با گروهی جهت بررسی امکان سرمایه گذاری به افغانستان سفر کنم ، حین بستن چمدان به سوی نت بوکم رفتم اما خیلی زود آن را پس زدم ، دوست همراهم گفت چرا بر نداشتی؟ گفتم ای بابا این تنها چیزی است که آنجا به درد نمی خورد ؛ او جواب داد دقیقا اشتباه می کنی همزمان به ورود هیات حاکم جدید در دو سال قبل اینتر نت پر سرعت نیز به این کشور راه یافته ! ارتباط آنها در دنیا online است . قبول نکردو ولی به اصرار دوستم نت بوک را برداشتم ، در افغانستان همه چیز فاجعه بود . ویریانه ای بود به نام کشور ، پایتخت نه در داشت نه پیکر ، دهی بزرگ و ویران ولی در این ده! اینتر نتی پر سرعت و مکالمه تلفنی GSM به صورت کامل و با کیفیت عالی استوار بود تعجب کردم کشوری که برق ندارد ، آب سالم ندارد وسایل ارتباطی مدرن و به روز دنیا را در اختیار داشت .

قدیم ها بساز بفروش ها وقتی ملکی را برای خرید بازدید میکردند ، چند اصطلاح داشتند : نو، قابل سکونت، کلنگی ، کلنگی غیر قابل سکونت که این آخری فقط به درد خراب کردن و از نو ساختن می خورد . داشتم فکر میکردم این سیستم اینترنتی جزو کدام دسته است ...؟