يك فيلترينگ براى همه (گزارشى در مورد طرح جديد بانك جامع فيلترينگ كشور)
از حدود چهار سال پيش كه شوراى عالى انقلاب فرهنگى در مصوبهاى وضعيت فيلترينگ اينترنت را مشخص كرد و تعيين مصاديق آن را به كميتهاى سهنفره سپرد، وضعيت فيلترينگ در كشور دستخوش تحولات و تغييرات متفاوتى شده است.
اما آنچه مسئولين را به فكر اجرايى كردن «طرح بانك جامع فيلترينگ كشور» انداخت، ناهماهنگىهاى اين حوزه و اعتراضات فراوان -و در پارهاى مواقع بهجا و صحيح- كاربران در مورد اعمال فيلترينگ ناقص و اشتباه بود. مهمترين ويژگى طرح جديد، از بين بردن چندگانگى فيلترينگ براى خدمات ارائه شده توسط شركتهاى ارائه خدمات اينترنتى است.
طرح يكپارچهسازى فيلترينگ
روش ثابت فيلترينگ در مراكز اينترنتى، در همه جاى دنيا استفاده از بستههاى سختافزارى و نرمافزارى ويژه فيلترينگ است كه دسترسى به ترافيك غيرمجاز و مشاهده آدرسهاى ممنوعه را مسدود مىكند. اين مجموعه، براى تشخيص آدرسهاى غيرمجاز از مجاز، به يك ديتابيس(پايگاه داده) مراجعه مىكند. در ايران، تهيه مجموعه نرمافزارى و سختافزارى فيلترينگ تاكنون به عهده شركتهاى ايرانى بوده است و از محصولات ساخت داخل استفاده مىشده است. در مورد پايگاه داده مورد استفاده براى فيلترينگ هم تاكنون آنچه اتفاق افتاده، استفاده از محصولات خارجى بوده است. در واقع براى تهيه و بروز نگهداشتن پايگاه داده مورد استفاده در فيلترينگ، نرمافزارهاى خاصى وجود دارد كه تا كنون از نمونههاى خارجى و اغلب آمريكايى آنها از قبيل اسمارت فيلتر(smartfilter) و وبواشر(webwasher) استفاده مىشده است.
در كشورهاى مختلف دنيا فيلترينگ به دو روش انجام مىشود: فيلتر كردن نشانىهاى اينترنتى براساس يك ليست سياه(در يك پايگاه داده)، و فيلتر كردن براساس محتواى هر صفحه اينترنتي. روش دوم در دنيا به فيلتر محتوا (content filter) معروف است كه براى پهناى باند خيلى بالا قابل انجام نيست.
مدير عامل دلتا گلوبال در توضيح سيستم جديد شركت كه بزودى در سطح كشور بكار گرفته خواهد شد خبر از ابداع روشى جديد و تلفيق اين دو روش مىدهد: «در ايران تاكنون فيلترينگ نوع دوم را نداشتهايم، چون براى پهناى باند يك كشور جوابگوى آن نيست. ما با شيوه انحصارى خودمان اين دو روش را تركيب كرديم. در روش ما تمام مواردى كه توسط كاربران ديده مىشود دوباره در مورد آنها تصميمگيرى مىشود.» در واقع در سيستم جديد، همه آدرسهايى كه توسط كاربران ديده شدهاند، توسط سيستم جمعآورى مىشوند و دوباره به آنها مراجه مىشود تا در مورد امكان مشاهده مجدد آن تصميم گرفته شود. به گفته مسئولين دلتاگلوبال، اين روش باعث مىشود اگر سايت گمنام غيرمجازى با تعداد زياد مراجعه كننده ايرانى وجود دارد به راحتى شناسايى شود.
روش جداسازى صفحات ممنوعه از غيرممنوعه بر اساس تقسيمبندى صفحات مشاهده شده، در سه دسته سياه، سفيد و خاكسترى انجام مىشود. به گفته مدير عامل: «آن دسته از صفحات كه روبات تشخيص دهد قطعا بايد فيلتر شوند در ليست سياه قرار مىگيرند. صفحاتى كه مشكل خاصى ندارند هم صفحات ليست سفيد محسوب مىشوند. اما ممكن است وضعيت برخى صفحات در نگاه اول مشخص نباشد. مثلا روبات، يك كلمه سكس در سايت ديده است، اما مشخص نيست سايت مستهجن است يا نه. اين سايتها در بخش خاكسترى قرار مىگيرند.»
مسئولين دلتا گلوبال معتقدند با راهاندازى سيستم جديد، اعتراضات مردم در مورد اشتباهات فيلترينگ بسيار كاهش خواهد يافت.
رئيس هيئت مديره شركت وعده مىدهد كه سيستم جديد، فيلترشكنها را در مدت كوتاهى بين چند روز شناسايى و مسدود خواهد كرد. در واقع سيستم از طريق مشاهده مجدد صفحات ديده شده مىتواند فيلترشكنهايى كه به تازگى راهاندازى مىشوند را به راحتى شناسايى كند.
«سيستم ما در كنار اسمارتفيلتر و وبواشر آزمايش شد و نقايص آنها را نشان داد. ظرف 7 روز ما 250 هزار سايت ديديم كه كاربرها ديده بودند و سيستم ما تشخيص داده بود كه اينها مشكل دارند. سيستم بصورت قطعى گفته بود ۲۵هزارتاى آنها بايد بسته شود كه تست كرديم و درست بود و چند صدهزارتاى ديگر هم بايد چك مىشدند.» اين توضيحات را مدير عامل شركت در مورد مقايسه سيستم جديد با نمونههاى خارجى مىگويد. او در مورد مزيت ديگر سيستم اينطور توضيح مىدهد: «سيستم ما حسن بارزى كه نسبت به بقيه ديتابيسهاى دنيا دارد اين است كه اين ديتابيس نيست. در دنيا همه ديتابيس مىفروشند، اما اين «سيستم توليد ديتابيس» است. اگر الان قرارداد شركت ديتا با وبواشر تمام شود، آنها دسترسى به ديتابيس ندارند و در واقع با اتمام قرارداد، نمىتوانند ديتابيس را بروز كنند و به شكل كامل از محصول استفاده نمايند. اما ديتابيس ما منبعباز است و حتى مىتوان ديتابيس را بطور مستقل فروخت.»
خصوصيات سيستم جديد
مدير عامل دلتاگلوبال در مورد ديگر ويژگىهاى سيستم جديد هم توضيحاتى مىدهد: «سيستم فيلتر طراحى شده در كشور، اين قابليت را دارد كه بر حسب آىپى مقصد مورد استفاده، اينترنت را با سطح خاصى از فيلترينگ در اختيار كاربر قرار دهد. مثلا بديهى است كه فيلتر در يك نشريه بايد كمتر از يك مدرسه باشد. در يك نشريه مىتوان دسترسى به برخى سايتهايى كه براى عموم ممنوع است را آزاد گذاشت، در حالى كه در مدرسه حتى بايد صفحات مربوط به بازى و گزارش فوتبال را هم بست. يا مثلا در دانشگاه و در سالنى كه در آن دانشجويان دكترى مىنشينند و يا حوزه علميه، نبايد فيلترينگ اعمال شود. سيستم فيلترى كه در ايران طراحى شده اين امكان براى آن وجود دارد. اين كار به وسيله تعريف دستهبندىهاى متفاوت در سيستم جديد امكانپذير مىشود.» به گفته رئيس هيئت مديره شركت، سيستم طراحى شده بوسيله دلتاگلوبال، توانايى دستهبندى محتوايى صفحات اينترنت را دارد.
تا بعد...
منبع: ITIRAN.COM